Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl

70-ta rocznica forsowania Wisły - Historia - Ludowe Towarzystwo Naukowo Kulturalne Garwolin

Przejdź do treści

Menu główne:

70-ta rocznica forsowania Wisły

Wydarzenia
&0-ta rocznica forsowania Wisły

Forsowanie Wisły w sierpniu 1944 r.

22 czerwca 1944 r. na całej długości frontu wschodniego ruszyła ofensywa wojsk radzieckich nazwana operacją „Bagration”. Na środkowym froncie w kierunku środkowej Wisły nacierał 1 Front Białoruski , w którego drugim rzucie maszerowała I Armia Wojska Polskiego. Oddziały radzieckie 8 Armii Gwardyjskiej dotarły do Wisły 27 lipca.  Dowództwo 1 Frontu zaakceptowało plan forsowania Wisły w rejonie: Tatarczysko, Skurcza, Damirów, Domaszew i utworzenie przyczółka  na drugim brzegu pomiędzy ujściem rzek Radomki i Pilicy.
Wojska radzieckie przy wsparciu artylerii rozpoczęły forsowanie Wisły używając dostępnych środków przeprawowych, o świcie 1 sierpnia. Po uchwyceniu przyczółka i jego powiększeniu wybudowano mosty stałe i pontonowe w Tarnowie, Skurczy i Holendrach, którymi dostarczano zaopatrzenie dla walczących oddziałów.
Dowództwo wojsk niemieckich zdając sobie sprawę z zaistniałego zagrożenia rzuciło znaczne siły, w tym elitarna dywizję pancerną  „Hermann Göring”, do zlikwidowania przyczółka. Niemieckie ataki wojsk lądowych i lotnictwa oraz ostrzał artyleryjski spowodował duże straty wśród Rosjan. Zaistniała obawa likwidacji przyczółka. W związku z tą sytuacją zapadła decyzja dowódcy Frontu Białoruskiego o  wsparcie walczących wojsk radzieckich przez I Armię Wojska Polskiego, która w tym czasie  walczyła o uchwycenie przyczółka pod Dęblinem.
Przegrupowanie I Armii w nowy rejon rozpoczęto 7 sierpnia w nocy trzema kolumnami. Oddziały przybyły w wyznaczony rejon (Cyganówka, Uśniaki, Wola Celejowska, Wilga, Żabieniec) w dniach 8 – 9 sierpnia. 1 brygada pancerna skoncentrowała się rankiem 7 sierpnia w pobliżu Dąbrowy i Aleksandrowa.
Jako pierwsza do wsparcia walczących na przyczółku ruszyła I brygada pancerna. W związku z nie dokończoną budową mostu pod Tarnowem o nośności 60 ton zapadła decyzja o przeprawie na promach. Przeprawa odbywała się na promach o nośności 100 ton, które transportowały po dwa czołgi. Ostatni odcinek rzeki 30 - 40 m. czołgi pokonywały w bród. Przeprawę pod silnymi atakami nieprzyjaciela rozpoczęto 9 sierpnia po południu, a zakończono pod koniec 10 sierpnia. Kolejną jednostką polską mającą wzmocnić przyczółek była 3 dywizja piechoty. Dla przeprawy artylerii i transportu kołowego wyznaczono most pontonowy pod Tarnowem, lecz po odmowie Rosjan zapadła decyzja o forsowaniu Wisły na podręcznych środkach przeprawowych (tratwy, promy i łódki) na wysokości Osiedla Wilga. Przeprawę rozpoczęto 9 sierpnia po południu na szerokości 2 km. Podczas silnych ataków lotnictwa i ostrzału artylerii, przeprawę wstrzymywano. Nie istniała wówczas osłona lotnicza w postaci samolotów radzieckich. Osłonę artyleryjską tworzyły 2 i 3 brygada artylerii rozmieszczone w rejonie od Wólki Gruszczyńskiej do Wicia, osłonę przeciwlotniczą 1 dywizja artylerii przeciwlotniczej rozmieszczono  w rejonie Skurczy, Osiedla Wilga i Holendrów. 3 dywizja zakończyła przeprawę 11 sierpnia. W wyniku ataków nieprzyjaciela uległo zniszczeniu i uszkodzeniu 7 pontonów.
Dostarczanie zaopatrzenia dla walczących oddziałów I Armii środkami przeprawowymi (przy odmowie Rosjan o wykorzystaniu ich mostów) było nie racjonalne. W dowództwie armii zapadła decyzja o budowie własnego – polskiego mostu. Początkowo planowano jego budowę w rejonie Wólki Gruszczyńskiej, lecz z powodu bliskości nieprzyjaciela za Pilicą zrezygnowano z tego planu. Ostatecznie wybrano miejsce budowy mostu poniżej przystani portowej na Osiedlu Wilga. Do miejsca przeprawy przylegały tereny zalesione, które maskowały ruchy wojsk. Natomiast Wisła na tym odcinku posiadała liczne mielizny i wyspy umożliwiające gromadzenie na nich materiału do budowy mostu.
Budowę mostu powierzono 1 Brygadzie Saperów, której podporządkowano dodatkowe jednostki: 7 samodzielny zmotoryzowany batalion saperów (bez dwóch kompanii), 6 samodzielny zmotoryzowany batalion pontonowo mostowy (bez 1 kompanii), 1 i 2 batalion saperów ( z 1 i 2 DP), 3 samodzielny batalion budowy mostów (bez jednej kompanii) i 2 samodzielny batalion budowy dróg. Łącznie do budowy wyznaczono dwadzieścia trzy kompanie saperów, łącznie 1700 osób, 20 samochodów i 32 ciągniki. 11 sierpnia ustalono, że most początkowo będzie kombinowany czyli część mostu będzie na podporach stałych, a część na pontonach. Część stałą miał stanowić 700 metrowy odcinek, a część pływającą na pontonach odcinek 194 metrowy. Szerokość mostu ustalono  na 4,1m, a nośność na 16 ton. Przewidywano, że w przyszłości będzie to most stały o nośności 30 ton. Oddanie mostu zaplanowano na dzień 16 sierpnia.  Budowę mostu podzielono na dwa etapy. W pierwszym, sztab przeprowadził rekonesans i wyznaczył oś mostu, natomiast wojska inżynieryjne przygotowały elementy mostu (pale, kaptury, części dźwigarów) oraz sprzęt do spławiania (promy, pontony, łódki).
Wojsko pozyskiwało budulec z okolicznych lasów. Sosny na deski i kantówki cięto w polowym tartaku zlokalizowanym w pobliżu przeprawy oraz w tartaku znajdującym się w pobliżu wsi Komisja. Elementy mostu były gotowe w południe 13 sierpnia i zostały spławione na budowę. Transport elementów powierzono 11 batalionowi saperów z 1 Brygady Saperów. Pozostałe oddziały saperów skierowano na wyznaczone odcinki na Wiśle. Budowę mostu rozpoczęto 13 sierpnia o godzinie 1130 od ręcznego wbijania pali w dno rzeki. Jeden pal nabijało tzw. babą czterech saperów na zmianę ( dwóch wbijało, a dwóch odpoczywało). Pracę tą wykonywało 1400 saperów. Nabijanie pali zakończono o godzinie 23. W czasie budowy mostu nieprzyjaciel przeprowadzał naloty, w wyniku których ginęli lub zostawali ranni saperzy.  Częściowemu zniszczeniu ulegał również sprzęt używany do budowy. W związku z nasileniem się nocnych nalotów  przerwano prace saperskie. 13 sierpnia układano kaptury i dźwigary. Pracę rozpoczęto o świcie i ukończono o godzinie 22. Tego dnia wykonano również drogi dylowane na przyczółkach mostu. W końcowym okresie od 15 sierpnia układano nawierzchnię mostu, krawężniki i poręcze. Na głównym nurcie gdzie nie zabito jeszcze pali wprowadzono część pływającą - pontony. Budowę mostu ukończono przed wyznaczonym czasem, bo 15 sierpnia o godzinie 2130 .  
Most wykonano w bardzo krótkim czasie, bo przez 58 godzin. Było to możliwe dlatego, że budowę rozpoczęto jednocześnie na całej jego długości przy skoordynowanych działaniach wszystkich jednostek i ogromnym poświęceniu saperów. Do kierowania pracami utworzona była specjalna grupa oficerów. Zorganizowana została łączność radiowa i telefoniczna pomiędzy sztabem i oddziałami.  Przygotowane zostały schrony przeciwlotnicze dla saperów oraz miejsca postawienia zasłony dumnej. Takie zasłony dymne wykonane zostały z łachy piaszczystej na wysokości Holendrów kilka razy w dniach 15 - 17 sierpnia przez 1 kompanie obrony przeciwchemicznej z 1DP.
Po wybudowaniu mostu polskiego, 16 sierpnia rozpoczęła przeprawę 2 dywizja piechoty. Mostem tym przeprawił się 4 pułk piechoty, sztab dywizji i artyleria. Przeprawa odbywała się grupami, piechota batalionami, a artyleria bateriami. Pułki piechoty 4 i 5 przeprawiały się mostem radzieckim w Skurczy. Podczas przeprawy 1batalionu z 5 pułku nastąpił atak lotniczy (pociskami rakietowymi i ostrzał z broni pokładowej) wykonany przez dwa radzieckie  Iły-2 w osłonie jednego myśliwca. W wyniku nalotu 11 żołnierzy zostało rannych. Na przeprawiającą się dywizję dokonywał ataków z powietrza oprócz „sojuszników” również nieprzyjaciel, który prowadził ostrzał artyleryjski rejonu przeprawy.
Po przeprawieniu 2 dywizji, w nocy z 17 na 18 sierpnia polski most zamknięto i od 1130 przystąpiono do zmiany 281 metrowego odcinka pływającego. Prace ukończono o godzinie 22.  Powstał wówczas najdłuższy most drewniany w Europie, który miał 894 m. długości, 4,15 m szerokości i 16 t obciążenia. W wyniku bombardowania most został uszkodzony dwukrotnie, a po upływie dwóch godzin wznawiano na nim ruch. Przez most od jego wybudowania do 3 września przejechało ponad 200 dział, około 2000 samochodów i przeszło około 10 000 żołnierzy.
W związku z użyciem 1 armii w walkach o Warszawę, dowództwo armii otrzymało rozkaz od dowódcy 1 Frontu Białoruskiego o przekazaniu zajmowanych stanowisk do rana 12 września oddziałom radzieckiej 8 armii i przejścia w rejon Warszawy. Wraz z odejściem wojsk polskich została wysiedlona ludność miejscowa z przyczółka i pasa przyfrontowego. 14 stycznia 1945 roku nastąpiła ofensywa. Powracająca ludność zastała zniszczone pola, zagrody a nawet całe wsie, jak Skurcza, Tarnów i Ruda Tarnowska.
Poświęcenie i trud polskich saperów podczas organizowania przeprawy i budowy mostu został upamiętniony pomnikiem wybudowanym w dekadę wydarzeń z 1944 roku. W roku 1974 saperzy z Kazunia stary pomnik rozebrali i wybudowali obecny z przyległym skansenem militarnym oraz repliką części mostu. Przy drodze od pomnika  do mostu ustawili głazy upamiętniające poszczególne jednostki saperów biorące udział w budowie mostu.

 
Zbigniew Węgrzynek siepień 2014
 

 
Jesteś Katalog stron odwiedzającym stronę
 Statystyki
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego