Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!
Strony WWWSerwery VPSDomenyHostingDarmowy Hosting CBA.pl

w poszukiwaniu zrodel Wilgi - Historia - Ludowe Towarzystwo Naukowo Kulturalne Garwolin

Przejdź do treści

Menu główne:

w poszukiwaniu zrodel Wilgi

Wycieczki - spotkania

W poszukiwaniu  źródeł rzeki Wilgi
A to trzeba szukać źródeł?
Przecież w Wikipedii i Encyklopediach jest wyraźnie napisane, że żródła są przy Kasyldowie a rzeka ma długość 67,1 km.
Jak się oberwuję przebieg rzeki na mapie to widać, że na większości długości rzeka meandruje a uregulowana jest może na 10 km więc wątpliwość już budzi sama długość rzeki a więc z jej źródłami może być też ciekawie tym bardziej, że 150 lat temu uważano, że jej źródła znajduja się przy Goniwilku a nie przy Kasyldowie. Drobna różnica - około 20 km.
Tak czy tak postanowiliśmy wybrać się aby zobaczyć źródła Wilgi.
Kto?
A ja czyli Stefan Siudalski, Zbigniew Węgrzynek i Jan Zduńczyk.
Zaopatrzeni w mapy wyruszylismy 2 kwietnia br do Kasyldowa.
1. Patrząc na mapę można zauważyć, że między Mała Bystrzycą a Wilgą znajduje się kilkadziesiąt kanałów wyraźnie wykonanych ręką ludzką bo idących prosto. Na mapie nie jest zaznaczony kierunek przepływu wody w kanałach.
2. Ponad Kasyldowem znajduje się źródło które na zdjęciach satelitarnych jednoznacznie jest przypisywane Małej Bystrzycy lecz widać wyraźnie, że woda  z tego żródła rozdwaja się część jej płynie w kierunku Fiukówki czyli jest to mała Bystrzyca a część płynie  w kierunku Kasyldowa.
3. Na dodatek poniżej Fiukówki widać jeszcze jedno rozwidlenie a ponieważ jest to teren płaski nie można na podstawie mapy zorientować się jakie są kierunki przepływu.
Czyli wiemy czego nie wiemy natomiast nie wiemy czego jeszcze oprócz tego nie wiemy.
Jedziemy.

Po drodze do Kasyldowa natrafiamy na ślady bobrów mieszkających nad brzegiem Wilgi. Wyraźnie widać ścieżkę bobrów prowadzącą od rzeki do... bajorka powyżej.

Samochód zostawiamy na drodze przy Fiukówce. Gumowce na nogi i idziemy. Po 550 metrach jest rozwidlenie kanałów ale okazuje się, że wody płyną  w kierunku Małej Bystrzycy a więc nie tu należy szukać miejsca bifurkacji obu rzek.
Bifurkacja
czyli "skrzyżowanie" rzek poza którym wody płyną w różnych kierunkach.  

pierwszy jaz Mala Bystrzyca

Co już wiemy?
A to, że patrząc wg mapy wody  w tych kanałach płyną  w prawo /czyli w lewo wg naszego przemarszu/ a więc na pewno to nie jest Wilga.
Idziemy dalej.
Po drodze trafiamy na żeremie bobrów ale kieunek płynięcia wód w dotychczas napotkanych kanałach wskazuje, że zasilają Małą Bystrzycę.
Rzadki widok, żeremie, ścieżki bobrów ale to jeszcze nie Wilga tylko wciąż Mała Bystrzyca

Żerowisko bobrów - ciekawe - powalają pnie aby objadać korę. Nie słyszałem nigdy o takiej "stołówce" bobrów.

Jak ustalić gdzie płynie woda jak ona nie płynie?

Trafiamy w końcu na kanał w którym od pewnego miejsca wody płyną w kierunku Małej Bystrzycy a o kilka metrów dalej w kierunku rzeki Wilgi. Przedziwne miejsce bo nie ma widocznego źródła, ziemia nasiąknięta wodą jak gąbka i ta woda co płynie w dwóch kierunkach do dwóch różnych rzek. To jednak nie był koniec niespodzianek bo trochę dalej.....

... a dalej - znów wody się rozdzielają pod mostkiem /?/ ale płyną obie odnogi do ... Wilgi jak się dalej okaże.

Jakie wnioski?
1. Znaleźliśmy dwa miejsca w których bez widocznych źródeł woda wypływa i płynie w przeciwnych kierunkach czyli do dwóch różnych  rzek.
2. Jest wysoce prawdopodobne, że jest jeszcze jedno miejsce rozgałęziania się wód ale o tym przy następnej okazji.
3. Przeszliśmy ponad 6 km w 2,5 godziny, wypłoszylismy lisa, stado saren i widzieliśmy żeremie i jadalnię bobrów,
4. Można z dokładnością do około 1,5 km wskazać miejsce bifurkacji dwóch rzek ale z ustaleniem źródeł Wilgi nie jest tak prosto - o tym będzie może w najbliższych Zeszytach Historycznych.
5. Niezmiernie ciekaw jestem w jaki sposób określono, że rzeka Wilga ma długość 67,1 km

Jak to ustalać gdzie się zaczyna rzeka Wilga jak z jednego miejsca wypływa woda w dwóch kierunkach po to aby znów po kilkuset metrach połaczyć  się w jedno...
Zdjęcia z wyprawy są umieszczone na końcu tej strony

Nazwa rzeki  - czyli Rzeka Wilga, Wilka,  Wielka, Wilca, Wilcza, Wielka Wilcza, , Garwólka, Garwolka, Krupa.
Dlaczego w tytule jest tyle nazw?

Na przestrzeni ostatnich około 500 lat nazwa rzeki Wilgi zmieniała się kilkakrotnie. Jest to moim zdaniem dość wyjątkowa sytuacja większość rzek przez setki lat ma tę sama nazwę. Do rzadkości należy zmiana nazwy  a już do wyjątków kilkakrotne zmiany nazw. Obecna nazwa rzeki występowała już około1840 roku aby przez krótki czas, na przełomie XIX i XX wieku została zmieniona na Garwólkę.
Chyba najstarsza, w dostępnych dokumentach,  informacja o nazwach jakimi określano dzisiejsza rzekę Wilgę jest zawarta w lustracji  folwarku w Rębkowie z roku 1565. Występuje tam określenie Wielka  Wilcza i Wielka. W późniejszej lustracji bo z 1617 roku jest określenie Wilca które może być czytane jako Wilka.

Rok 1565 lustracja folwarku królewskiego w Rębkowie /wybrane fragmenty/:
…”Młyn. Jest przy Rębkowie młyn dobry na rzece Wielkiey Wilcze, ma 4 koła: dwie korzeczne, na których żyto mielą, jedno słodowe walne, a czwarte foluszowe, kędy folują sukna. Młynarz dziedziczny ma prawo na trzecią miarę od książęcia Janusza Sta ma też ku temu młynowi 1/2 morga rolej. Staw jest dobry, jest w nim ryb dosyć; wedle powieści ludzi, wymierza się z tego młyna czasem mniej, czasem więcej na stronę pańską okrom miary młynarskiej: żyta kor. 83, pszenice kor. 2, słodu pospolitego kor. 22
Pierwsze pole tego folwarku leży. pod Czuskowem za rzeką Wielką, na które się wy żyta na zimę pospolicie kor. 158, a na przydatkach kor. 40. Uradzą się żyta czasem mniej abo więcej kop 593 wedle urodzaju. Dziesięciny z tego folwarku nie dają, tylko 3 kopy pieniędzy{denarów?} za nie do Laskarzewa ks. biskupowi poznańskiemu płacą. Żyta jarego wysiewają kor. 24, uradzą się żyta jarego kop 60, pszenice wysiewają kor. 17,  ? uradza się wedle czasu kop 50, owsa wysiewają kor. 150, uradzą się kop 300, inszych jarzyn sieją wedle potrzeby.
Wtóre pole ku Osieczku za młynem, na które wysiewają żyta kor. 150, uradzą się kop żyta 560, jarego żyta wysiewają  kor. 32, uradzą się żyta kop 66, pszenice wysiewają kor. 8, uradzą się kop 18, owsa wysiewają kor. 128, uradzą się kop 200, inszych jarzyn wysiewają -na to pole wedle potrzeby.
Trzecie pole pod Wolą Rębkowską ku Garwolinu, na które pole wysiewają na zimę żyta kor. 175. Uradzą się wedle roku mniej abo więcej kop 580, dawa kopa po 2 1/2 \ [kor.] miary garwolskiej, która jest niemała, uczyni kor. 1450. Zostawiwszy na nasienie kor.l46, zostanie kor. 1294, każdy korzec po dziesiąciu gr, facit ......... fl. 431/10/0
Ale iż p. dzierż
awca nie przedaje u brzegu żyta, ale je spuszcza do Gdańska, może się tego żyta przymierzyć na gdańską miarę niemało, bo 3 kor. miary garwolskiej czynią 4 kor. gdańskie. Przymierzy się tego żyta we Gdańsku kor. 431, które po tychżę pieniędzach przedano być może, której summej na onera szkutne wyniść do skarbu dano być może….
Rok 1617 - Lustracja
…”Młyn. Są przy tej wsi na rzece Wilce 2 młyny, jeden nazwany Wielki ma 4 koła, dwie mączne korzeczne, trzecie foluszowe, czwarte z piłą do tarcia. Młynarz trzecią miarę bierze za prawem ab Ioanne Seniore, Dei gratia duce Masoviae. Na stronę królewską dostaje się kor. nro 60, każdy per gr 16, facit... fl. 32/0/0
Pszenice kor. 6, każdy per fl. l, facit.................................. fl. 6/0/0
Słodu kor. 20, każdy p
er gr 24, facit................................................ fl. 16/0/0
Jagieł kor. 2, każdy per fl. 2, facit .............................................. fl. 4/0/0
Piły zażywają do tarcia na potrzebę folwarkową tylko.
Drugi młyn nowo od 3 lat przez Matysa Krupę zbudowany, o jednym walnym i drugiem korzecznym. W tym młynie najwięcej na potrzebę folwarkową miełają.  Jednak z tego, co nad potrzebę folwarkową zmielą (okrom trzeciej miary młynarskiej), dostaje się na stronę królewską żyta nro 24, każdy per gr 16, facit ..

fragment opracowania Stefan Siudalskiego na temat rzeki Wilgi


 
Jesteś Katalog stron odwiedzającym stronę
 Statystyki
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego